1-2 بیان مسئله تحقیق
مالیات نوعی هزینه اجتماعی است که شهروندان به عنوان بهای خدمات دولت از جمله ایجادرفاه و آسایش و امنیت پایدار، آموزش وپرورش، آموزش عالی و بهداشت و درمان می پردازند. مالیات ابزاری است برای توزیع عادلانه درآمد و ثروت کشور، که نقش تعدیل کننده ثروت در جامعه را دارد بطوری که هرکس درآمد بیشتر و ثروت بیشتری دارد باید مالیات بیشتری پرداخت کند. به عبارت دیگر، پرداخت مالیات، مشارکت مردم در تأمین بخشی از هزینه های عمومی و مهم ترین ابزار سازماندهی اقتصاد هر کشور است. مهم ترین عاملی که می تواند عدالت اجتماعی را محقق کند، مالیات است و تا زمانی که بخش مالیات سازماندهی نشود، نمی توان چندان امیدی به اقتصاد یک کشور داشت. اما لازمه تشخیص صحیح مالیات و وصول آن وجود اطلاعات صحیح و مربوط در خصوص درآمدهای مشمول مالیات می باشد . با توجه به شواهد موجود و نارساییهای سیستم اخذ مالیات ، به نظر می رسد که روش خوداظهاری درآمدها که مبنای تشخیص و وصول مالیات قرار می گیرد روش چندان کارآمدی در راستای دستیابی به یک نظام اقتصادی کارآمد و قوی و با وابستگی کمتر به درآمدهای نفتی و منابع زیرزمینی در کشور ما نمی باشد و دارای نقایصی می باشد که باید آسیب شناسی گردد و تلاشهای گسترده و منظمی در راستای برطرف نمودن نقایص موجود صورت پذیرد ، بنابراین با کمک حسابداران و حسابداری باید شفافیت بیشتری در خصوص درآمدهای مشمول مالیات ایجاد شود. با توجه به اهمیت درآمدهای مالیاتی در ساختار اقتصادی کشورها و ناکارآمدی روشهای وصول مالیات در برخی کشورها از جمله ایران ، موضوع این تحقیق بررسی ضرورت آسیب شناسی نظام مالیاتی و روش خود اظهاری با تاکید بر عدم شفافیت درآمدها از دیدگاه کارشناسان اداره امور مالیاتی شهرستان ملایر می باشد.
1-3 پیشینه نظری و عملی مساله تحقیق
با جستجو در منابع گوناگون و پایگاههای علمی مختلف مشخص گردید که علی رغم بیان مطالبی پراکنده در خصوص نارساییهای نظام مالیاتی و موضوعات پیرامون آن ، تاکنون تحقیق مستقیمی در خصوص موضوع مطرح شده صورت نپذیرفته است و در خصوص تحقیقات انجام شده و مقالات ارائه شده مرتبط با موضوع نیز به اختصار در فصل دوم توضیحاتی ارائه خواهد شد.
1-4 اهمیت و ضرورت تحقیق
اصولاً دولتها برای اداره امور کشورها نیازمند منابع مالی متعددی هستند تا بدان وسیله بتوانند به مردم خدمت کرده و مشکلات مختلف جامعه را حل، و در حفظ و حراست از شئون مردم، تربیت و رشد استعدادها، سلامتی جسم انسانها و غیره اقدام نمایند. طبعاً دولتها برای ارائه همه این وظایف و مسئولیتها نیازمند منابع درآمدی می باشند. از آنجائیکه مالیات یکی از مهمترین منابع تامین کننده درآمد دولتها محسوب می گردد می تواند تکیه گاه مطمئنی نیز برای دستیابی به اهداف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و بعضاً سیاسی واقع گردد. از اینرو در سالهای اخیر کلیه کشورها تلاش می کنند که برای تامین هزینه های جاری خود سهم بیشتری را به مالیات اختصاص دهند. لذا در ادامه قبل از هرچیز به منابع مختلف درآمدی دولتها اشاره می شود. منابع درآمدی دولت با توسعه و پیشرفت جوامع بشری، نقش دولتها و وظایف آنها نیز افزایش یافت به نحوی که برای انجام این وظایف باید هزینه های گزافی را متحمل می شدند. تامین این هزینه ها یا از طریق منابع تحصیل درآمد (منابعی که بهره برداری از آنها تاثیری در ازدیاد بدهی دولت نداشته و وجوه حاصله از این منابع قدرت مالی دولت را جهت انجام وظایف و مسئولیتهای مختلف افزایش می دهد.) و یا از طریق قرض ممکن می گردد. اما از آنجائیکه قرض میزان تعهدات دولت را افزایش می دهد نمی توان آنرا بعنوان درآمد تلقی نموده و مورد استفاده قرار داد از طرف دیگر منابع تحصیل درآمد به دو دسته قابل تقسیم است. 1) درآمدهای مالیاتی که شامل کلیه درآمدهایی که از طریق انواع مالیاتها و عوارض موضوعه و براساس مقررات و قوانین مربوط به حیطه وصول در می آید. 2) درآمدهای غیر مالیاتی مانند منابع سرمایه گذاری ها و عملیات بازرگانی دولت، درآمدهای اداری از قبیل جرائم، هدایا و کمکهای بلاعوض و درآمد حاصل از فروش و بهره برداری اموال دولتی و منابع طبیعی . در ادوار گذشته بعلت محدودیت وظایف و مسئولیت دولتها، هزینه ها محدود بود و درآمد دولت از محل املاک دولتی و اخذ مالیات تکافوی آن هزینه ها را می نمود اما بتدریج با توسعه و گسترش وظایف دولتها نیاز به منابع درآمدی بیشتری احساس گردید که با توجه به آنچه که قبلاً اشاره شد بهترین منابع درآمدی برای دولتها “مالیات” می باشد. با بررسی و مطالعه مطالب فوق می توان به این نتیجه دست یافت که مالیات یکی از اجزای اصلی منابع درآمدی دولت را تشکیل می دهد. لذا نقش و اهمیت مالیات بر هیچ کس پوشیده نیست زیرا بسیاری از کشورها به علت اتکاء و وابستگی بیش از حد به یک محصول و منبع خاص (نفت، شکر، قهوه و…) متحمل آثار و تبعات ناگواری شده اند. بدین ترتیب که قیمت جهانی اینگونه محصولات در اثر مداخله دولتهای استکباری و سیاستهای آنان با افت شدیدی مواجه گردیده که بالطبع اثرات سوئی بر اقتصاد آنها وارد نموده است، لذا این کشورها نیز که تا این زمان برای مالیات اهمیت چندانی قائل نبودند، تصمیم گرفتند که با تهیه و تدوین قوانین مالیاتی خویش سعی نمایند تا آنجا که می توانند سهم درآمدهای مالیاتی را در ساختار بودجه کشور افزایش دهند. در کشور ما نیز در سالهای اخیر این سیاست روی میز کار دولت قرار گرفته و همه ساله در تهیه لایحه بودجه سعی شده است که سهم درآمدهای مالیاتی را نسبت به سال قبل افزایش یابد تا از این طریق مالیات بتواند جایگزین درآمدهای نفتی گردد. بنابراین نظام مالیاتی با اتخاذ روشها و شیوه های گوناگون باید به نحوی عمل کند که مشارکت آحاد جامعه در پرداخت داوطلبانه و بموقع مالیات افزایش یابد.
پرداخت مالیات تضمین کننده استقلال اقتصادی کشور و توسعه روزافزون آن است. مالیات، مهم‌ترین ابزار کسب درآمد دولت‌ها برای انجام وظایف مربوطه است. بر این اساس مالیات از یک سو ابزاری برای تأمین مالی مخارج سرمایه‌گذاری و سرمایه در گردش دولت بوده و از سوی دیگر ابزاری برای توزیع عادلانه ثروت و درآمد تک تک افراد کشور، تحت عنوان اثر باز‌توزیعی درآمد است. بدین ترتیب دولت‌ها با استفاده از ابزار دریافت انواع مالیات‌ها از افراد حقیقی و حقوقی کشور، درآمد لازم برای امنیت، بهداشت، آموزش، ایجاد زیرساخت‌ و بستر فعالیت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری و… کشور را تأمین می‌کنند. همچنین برقراری نظام مطلوب و بهینه مالیاتی، موجب توزیع عادلانه‌تر درآمد و ثروت در بین افراد کشور می‌شود. به این ترتیب با دریافت نرخ‌های تصاعدی مالیات با توجه به درآمد و ثروت افراد جامعه (از یک سقف مشخص درآمدی)، از افراد پردرآمد و ثروتمند مالیات بیشتری دریافت می‌شود. هر دولتی برای اداره جامعه نیازمند امکانات مالی است تا بتواند وظایفی را که از جانب مردم به عهده گرفته به خوبی انجام دهد .امروزه دیگر مالیات جزیی از زندگی اجتماعی به شمار می آید ودولت برای دستیابی به اهداف خود برای پاسخگویی به نیازهای جامعه نیازمند منابع مالی است و بهترین منبع تامین هزینه های دولت را مالیات می دانند. زیرا علاوه بر آن که اتکای دولت را به منابع خدادادی مثل نفت که یک ثروت ملی ومتعلق به نسل های آینده می باشد کم می کند در نهایت یک شور ملی برای مشارکت همه جانبه در افراد جامعه ایجاد می کند. در راستای فرمایشات مقام معظم رهبری در خصوص اقتصاد مقاومتی، مهم ترین پیامد افزایش درآمدهای مالیاتی، کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی و در نهایت مقاوم سازی اقتصاد در برابر تحریم ها و تعارضات اقتصاد بین الملل است. اخذ مالیات به دلیل داشتن کارکردهای متعددی که دارد مورد توجه و تاکید تمامی ایدئولوژی ها و مکاتب سیاسی و اقتصادی بوده است. مهم ترین خصیصه بارز دولت های مدرن نیز داشتن نظام مالیاتی برای انجام کارکردهای مورد نظر دولت بوده است. مساله مالیات و اهمیت آن در مرکز توجه مشترک ادیان الهی، دموکرات ها، لیبرال دموکرات ها، سوسیالیست ها و کمونیست ها بوده است. نگاه هر یکی از این ایدئولوژی های سیاسی به کارکردهای نظام مالیاتی اساساً در طول همدیگر بوده است. اهمیت مالیات و درآمدهای مالیاتی و کارکردهای مالیات در جامعه خود گویای اهمیت و ضرورت انجام این تحقیق می باشد همچنین موارد ذیل اهمیت تحقیق فوق را بیشتر روشن می سازد:
1- مالیات به عنوان مکانیزمی قوی در میان سایر درآمدهای دولت در کشور ما ، از سهم بسیار ناچیزی برخوردار است .
2- مالیات به عنوان یکی از سالم ترین منابع درآمدی دولت به حساب می آید .
3- نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی در کشور ما همانند سایر کشورهای در حال توسعه ، نسبت به کشورهای توسعه یافته در حداقل ممکن خود می باشد.
4- در نظام مالیات فعلی عدم کارایی لازم ( کارایی ناقص ) وجود دارد.
5- فقدان یک سیستم اطلاعاتی مالیاتی منسجم در نظام مالیاتی باعث کارایی ناقص نظام مزبور گردیده است .
6- یک نظام بازخور مناسب در جهت اصلاح سیستم مزبور و قوانین حاکم بر آن وجود ندارد.
7- با توجه محدودیت منابع طبیعی و خدادادی ، ایجاد منابع درآمدی از طریق مالیات به تضمین آینده اقتصادی کشور کمک شایانی خواهد کرد.
8- تاکنون تحقیقات کمی به صورت منظم و سیستماتیک که دقیقا در رابطه با موضوع مطرح شده باشد ، صورت نپذیرفته است .
1-5 اهداف تحقیق
هدف اولیه بررسی این موضوع است که آیا متولیان امر مالیات و بالاخص کارشناسان اداره امور مالیاتی شهرستان ملایر خود به این باور رسیده اند که نظام مالیاتی فاقد کارایی لازم است ( دارای کارایی ناقص است ) و آسیب شناسی آن ضرورت دارد یا نه ؟ هدف دیگر آسیب شناسی خود اظهاری مالیاتی ( سیستم موجود ) با تاکید بر عدم شفافیت درآمدها و ارایه راهکارهای مناسب در جهت ترمیم آسیبهای موجود با کمک حسابداری و حسابداران و هدف نهایی اصلاح ساختار نظام مالیاتی کشور می باشد که با انجام کارهای کارشناسی بیشتر و تحقیقات تکمیلی مورد نظر می باشد. در واقع هدف از این تحقیق اثبات وجود نارسایی ( که به وضوح مشهود است ) در سیستم مالیاتی کشور نمی باشد ، بلکه هدف ایجاد جرقه در راستای اصلاح نظام مالیاتی در نحوه وصول مالیات ( روش خود اظهاری ) و استفاده از خدمات حسابداران و حسابداری به منظور شفاف سازی درآمدهای مشمول مالیات مودیان می باشد که در نهایت می تواند در راستای تحقق اهداف نظام مالیاتی در سطح کلان و خرد مفید واقع گردد.
1-6 سوالات تحقیق
1- آیا آسیب شناسی نظام مالیاتی و روش خود اظهاری ضروری می باشد؟ 2- آیا درآمدهای اظهاری از سوی مودیان از قابلیت اتکا و شفافیت لازم برخوردار می باشد ؟ 3- آیا می توان گفت درصد بالایی از مودیان درآمدهای مشمول مالیاتشان را به صورت واقعی اظهار می کنند و توانایی و تخصص محاسبه درآمدهای مشمول مالیات خود را دارند ؟ 4- آیا به کمک حسابداری و حسابداران می توان به ایجاد شفافیت در درآمدهای اظهاری امیدوار بود و آیا حسابداری و خدمات حرفه ای حسابداران سهمی در ایجاد آینده روشن برای نظام مالیاتی دارند یا خیر ؟ 5- آیا مردم ما پرداخت مالیات را برای خود نوعی تکلیف می دانند ؟ 6- آیا می توان گفت کارایی نظام مالیاتی کنونی در سطح بالایی قرار دارد ؟
1-7 فرضیه های تحقیق
فرض فرعی اول : از نظر اکثریت کارشناسان اداره امور مالیاتی شهرستان ملایر آسیب شناسی نظام مالیاتی و روش خود اظهاری ضروری است .
فرض فرعی دوم : از نظر اکثریت کارشناسان اداره امور مالیاتی شهرستان ملایر درآمدهای اظهاری از سوی مودیان مالیاتی قابل اتکا نیست و از شفافیت لازم برخوردار نمی باشد .
فرض فرعی سوم : از نظر اکثریت کارشناسان اداره امور مالیاتی شهرستان ملایر درصد بالایی از مودیان درآمدهای مشمول مالیاتشان را به صورت واقعی اظهار نمی کنند و این یکی از مصادیق فرار مالیاتی است همچنین بسیاری از آنان تخصص و توانایی محاسبه درآمدهای مشمول مالیات خود را ندارند .
فرض فرعی چهارم : از نظر اکثریت کارشناسان اداره امور مالیاتی شهرستان ملایر به کمک حسابداری و استفاده از خدمات حسابداران می توان به ایجاد شفافیت در درآمدهای اظهاری کمک کرد و بدون حضور حسابداران و استفاده از خدمات حرفه ای آنها نمی توان آینده روشنی برای نظام مالیاتی متصور بود .
فرض فرعی پنجم : از نظر اکثریت کارشناسان اداره امور مالیاتی شهرستان ملایر پرداخت مالیات از نظر بیشتر مردم ما نوعی رفع تکلیف است و کارایی نظام مالیاتی کنونی در سطح پایینی قرار دارد .
1-8 شرح واژه ها و اصطلاحهای به کار رفته در تحقیق
1-8-1 تعریف آسیب شناسی : اصطلاح آسیب‌ شناسی در همه رشته‌های علوم اعم از کاربردی، پایه، تجربی، طبیعی و انسانی به کار گرفته شده است .هدف اصلی از آسیب شناسی، تکمیل و تامین فرایندهای مناسب برای دفع یا رفع آفات و آسیب ها می باشد .
1-8-2 تعریف خود اظهاری مالیاتی : خود اظهاری مالیاتی به معنای واقعی عبارت است از ابراز اطلاعات درآمد و هزینه مودیان مالیاتی در یک فرم ( اظهارنامه مالیاتی ) و پرداخت مالیات با رضایت کامل در سررسیدهای تعیین شده از طرف قانونگذار یا دستگاه مالیاتی .
1-8-3 تعریف ( فرم ) اظهارنامه مالیاتی : اظهار نامه مالیاتی فرمهای خاصی است که بر طبق مقررات از طرف وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه و در اختیار مودیان مالیاتی قرار می گیرد. صاحبان درآمد مکلفند مشخصات خود ، نشانی محل کسب و سکونت با منبع تحصیل درآمد و نیز اطلاعاتی را که درباره فعالیت درآمد و حسب مورد حساب دارایی و سود و زیان در فرم اظهارنامه پیش بینی گردیده ، در آن منعکس و ظرف مدت تعیین شده به حوزه مالیاتی مربوطه تسلیم نمایند. ( فرهنگ حسابداری نوروش )
1-8-4 تعریف مالیات : الف – مالیات به مثابه یک نوع هزینه اجتماعی است که آحاد یک ملت در راستای بهره‌وری از امکانات و منابع یک کشور موظفند آنرا پرداخت نمایند تا توانائی‌های جایگزینی این امکانات و منابع فراهم شود. مالیات در واقع انتقال بخشی از درآمدهای جامعه به دولت و یا بخشی از سود فعالیت‌های اقتصادی است که نصیب دولت می‌گردد زیرا ابزار و امکانات دست یابی به درآمد و سودها را دولت فراهم ساخته‌ است. (دانشنامه ویکی پدیا ) ب – مالیات ( Tax )عبارتست از قسمتی از دارایی یا درآمد افراد که به منظور پرداخت هزینه های عمومی و یا حفظ منافع اقتصادی و اجتماعی و سیاسی کشور ( اجرای سیاست مالی ) به موجب قانون و به وسیله دولت وصول می شود. مالیات را می توان به دو نوع عمده مالیاتهای مستقیم و مالیاتهای غیر مستقیم تقسیم بندی کرد. ( فرهنگ حسابداری نوروش )
1-8-5 تعریف فرار مالیاتی
هرگونه تلاش غیرقانونی برای پرداخت نکردن مالیات مانند ندادن اطلاعات لازم در مورد عواید و منافع مشمول مالیات به مقامات مسئول ، فرار مالیاتی خوانده می شود . تعریف فرار مالیاتی، برای انواع مالیات ها یکسان است. در فرار مالیاتی، به رغم تطبیق فعالیت با قوانین، در اجرای فعالیت یک یا چند ضابطه مصوب مراجع ذی ربط تعمداً نادیده گرفته می شود.
1-8-6 تعریف درآمد مشمول مالیات : عبارت است ازکل درآمدهای کسب شده سالانه حاصل از فعالیت های شغلی پس ازکسر هزینه های قابل قبول و استهلاکات طبق مقررات قانون . لازم به ذکر است که در تحقیق حاضر درآمد مشمول مالیات مشاغل مدنظر می باشد.
مالیات مشاغل به سه دسته تقسیم می شود :
1 . مشاغلی که صاحبان آن مکلف به ثبت فعالیت های شغلی خود در دفاتر روزنامه وکل هستند از جمله مشاغل این گروه : بازرگانان ، صاحبان کارخانه ، عمده فروشان .
2 . مشاغلی که صاحبان آن به ثبت فعالیت های شغلی خود در دفاتر درآمد و هزینه که در سازمان حاضر موجود می باشد هستند از جمله مشاغل این گروه آهن فروشان ، وکلا ، مهندسان و پزشکان .
3 . سایر مشاغل که جزوگروه 1 و 2 نمی باشند . مانند خرده فروشان .

1-8-7 تعریف اشخاص مشمول مالیات :
طبق ماده یک قانون مالیاتهای مستقیم  اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات می باشند:
1- کلیه مالکین اعم از اشخاص حقیقی یا حقوقی نسبت به اموال یا املاک خود واقع در ایران طبق مقررات باب دوم قانون مالیاتهای مستقیم .
2- هر شخص حقیقی ایرانی مقیم ایران نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل  می نماید.
3- هر شخص حقیقی ایرانی مقیم خارج از ایران نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران تحصیل می کند.
4- هر شخص حقوقی ایرانی نسبت به کلیه درآمدهایی که در ایران یا خارج از ایران تحصیل می نماید.
5- هر شخص غیر ایرانی( اعم از حقیقی یا حقوقی) نسبت به درآمدهایی که در ایران تحصیل می نماید و همچنین نسبت به درآمدهایی که بابت واگذاری امتیازات یا سایر حقوق خود و یا دادن تعلیمات و کمک های فنی و یا واگذاری فیلم های سینمایی(که به عنوان بها یا حق نمایش یا هر عنوان دیگر عاید آنها می گردد) از ایران تحصیل می کند.
نکته : طبق ماده 2 قانون مالیاتهای مستقیم اشخاص زیر مشمول پرداخت مالیات‌های موضوع ‌این قانون نیستند:
1 ـ وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی‌؛
2 ـ دستگاه هایی که بودجه آنها به وسیله دولت تأمین می‌شود.
3 ـ شهرداری‌ها
تبصره 1 ـ شرکت‌هایی که تمام یا قسمتی از سرمایه آنها متعلق ‌به اشخاص و مؤسسه‌های مذکور در بندهای فوق باشد، سهم درآمد یا سود آنها مشمول حکم این ماده نخواهد بود. حکم این تبصره مانع‌استفاده شرکت‌های مزبور از معافیت‌های مقرر در این قانون، حسب‌مورد، نیست‌.
تبصره 2 ـ درآمدهای حاصل از فعالیت‌های اقتصادی از قبیل‌فعالیت‌های صنعتی‌، معدنی‌، تجاری‌، خدماتی و سایر فعالیت‌های‌تولیدی برای اشخاص موضوع این ماده‌، که به نحوی غیر از طریق ‌شرکت نیز تحصیل می‌شود، در هر مورد به طور جداگانه به نرخ ‌مذکور در ماده (105) این قانون مشمول مالیات خواهد بود .
فصل دوم
مروری بر ادبیات
و پیشینه تحقیق
2-1 بررسی ادبیات موضوع تحقیق
2-1-1 مالیات در قانون اساسی
اصل پنجاه و یکم (51) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران:
هیچ نوع مالیاتی وضع نمی‌شود مگر به موجب قانون. موارد معافیت و بخشودگی و تخفیف مالیاتی به موجب قانون مشخص می‌شود.
2-1-2 تعریف مالیات
در تعریف مالیات در ادبیات اقتصادی، این درآمد پرداختی الزامی و بلاعوض ذکر شده. به همین دلیل مالیات یکی از پایدارترین و همیشگی ترین درآمدهای دولت به حساب می آید. البته دولت در قبال مالیاتی که دریافت می کند باید هزینه خدماتی را که ارائه می کند پوشش دهد؛ از خدمات دفاعی گرفته تا امنیتی و بهداشتی. بنابراین میزان مالیات دریافتی دولت را با خدماتی که دولت ارائه می کند باید مقایسه کرد. یعنی اگر دولت قصد افزایش نرخ یا پایه مالیاتی را دارد، باید دید در مقابل کدام یک از خدمات دولت و به چه مقداری افزایش پیدا می کند.
2-1-3 انواع مالیات
الف : مالیات های مستقیم
مالیات هایی است که مشخصات پرداخت کنندگان آنها برای سازمان امور مالیاتی کشور مشخص است. در واقع این نوع مالیات به طور مستقیم از دارایی و درآمد افراد کسر می شود. مالیات های مستقیم به دو دسته تقسیم می شود:

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1- مالیات بر دارایی:  مالیاتی است که به اموال و دارایی شخص تعلق می گیرد. این نوع مالیات شامل این موارد است: مالیات بر ارث، مالیات بر حق تمبر، مالیات بر درآمد اتفاقی، مالیات بر سالانه املاک و مالیات بر مستغلات مسکونی خالی.
2- مالیات بر درآمد:  مالیاتی است که براساس نرخ مالیاتی مقرر در همان سال از درآمدهای به دست آمده توسط اشخاص حقیقی و حقوقی دریافت می شود. این نوع مالیات شامل این موارد است: مالیات بر درآمد املاک، مالیات بر درآمد کشاورزی، مالیات بر درآمد حقوق، مالیات بر درآمد مشاغل، مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی، مالیات درآمد اتفاقی و مالیات بر جمع درآمد ناشی از منابع مختلف.
ب : مالیات های غیرمستقیم
این گروه از مالیات ها، مالیات هایی است که مشخصات پرداخت کننده آن برای سازمان مالیاتی کشور نامشخص است. این مالیات ها به قیمت نهایی کالاها و خدمات اضافه و به مصرف کننده تحمیل می شود. این مالیات به دسته های زیر تقسیم می شود:
1- مالیات بر واردات:  مالیات بر حقوق گمرکی، مالیات بر سود بازرگانی، مالیات بر حق ثبت سفارش کالا، مالیات بر واردات خودرو و مالیات بر حق ثبت. 
2- مالیات بر مصرف و فروش:  مالیات بر فرآورده های نفتی، مالیات بر تولید الکل طبی و بهداشتی، مالیات بر نوشابه های غیرالکلی، مالیات بر فروش سیگار، مالیات بر خودرو، مالیات بر نقل و انتقال خودرو، مالیات بر حق اشتراک تلفن های خودکار و خدمات مخابراتی بین المللی، مالیات بر نوار ضبط صوت و تصویری، مالیات فروش خاویار
3- مالیات بر ارزش افزوده
مالیات بر ارزش افزوده از ابتدای مهر 87 به اجرا گذاشته شده است .
یکی دیگر از موضوعات مهم در وضع و پرداخت مالیات، محاسبه مالیات است. یعنی بحث بر سر این که این مالیات از نوع مالیات بر درآمد یا مالیات بر اموال باشد. گرچه در حال حاضر اظهارنامه های مالیاتی با شیوه های خاص و به صورت الکترونیک ارائه می شود، اما هنوز هم بر سر این موضوع بحث می شود. این موضوعات بخصوص پس از مالیات بر ارزش افزوده شدت گرفت. با آمدن مالیات بر ارزش افزوده در تخمین و ارزیابی میزان درآمدها تغییرات اساسی به وجود آمد.
مالیات بر ارزش افزوده مالیات به نسبت ساده ای است و جزو مالیات های مدرن به حساب می آید. از دیدگاه اقتصادی، ارزش افزوده مابه التفاوت ارزش ستانده و ارزش داده است، اما در تدوین قانون به لحاظ ارائه نگرش مطلوب اجرایی، این تعریف براساس استانداردهای حسابداری و با تکیه بر روش صورتحساب ارائه می شود. بر این اساس، ارزش افزوده را تفاوت ارزش کالاها و خدمات عرضه شده با ارزش کالاها و خدمات خریداری شده یک شخص در یک دوره معین تعریف می کنند. با توجه به این تعاریف، مالیات بر ارزش افزوده نوعی مالیات چند مرحله ای است که در مراحل مختلف از زنجیره تولید یا خدمات ارائه شده اخذ می شود. این مالیات در واقع نوعی مالیات بر فروش چند مرحله ای است که خرید کالاها و خدمات واسطه ای را از پرداخت مالیات معاف می کند. بد نیست بدانید اولین مالیات بر ارزش افزوده در کشور آلمان بعد از جنگ جهانی دوم طراحی و وضع شد.
تا پیش از وضع قانون مالیات بر ارزش افزوده بخصوص در حوزه مالیات اصناف این مشکل وجود داشت که چه کسی، چطور و به چه مقداری درآمد دارد؟ آیا درآمدی که برای وضع مالیات اعلام می شده حقیقی بوده یا خیر و… اما تجربه ثابت کرد وضع مالیاتی همچون مالیات بر ارزش افزوده تا حدودی می تواند به این فهم کمک کند و باعث شود مالیات از مصرف کننده دریافت شود. با این حال، اجرای این مالیات هنوز با مشکلات خاص خودش همراه است. این که بسیاری از مصرف کنندگان مثل اقشار متوسط کارگران و کارمندان بر این اعتقادند که بیش از اقشار دیگر و زودتر مالیات را پرداخت می کنند و مالیات برارزش افزوده دریافت یک مالیات مضاعف از آنهاست، یکی از این چالش هاست.
2-1-4 کارکردهای مالیات در نظام اقتصادی کشور
در ادبیات اقتصادی سه هدف کلی برای وضع مالیات ذکر شده است؛ اهداف بودجه ای وضع مالیات که ناظر بر تأمین مالی بودجه دولت از طریق مالیات ها است. اهداف اقتصادی که ناظر بر تثبیت نوسان های اقتصادی در شرا یط رکودی و تورمی و تخصیص منابع بین بخش های مختلف اقتصادی از طریق سیاست های مالیاتی است و سرانجام اهداف اجتماعی که ناظر بر باز توزیع درآمد در جامعه و کاهش شکاف طبقاتی از طریق ابزارهای مالیاتی می باشد .
الف : کارکرد بودجه ای مالیات
بر اساس عملکرد شاخص های اصلی نظام مالیاتی کشور ، وابستگی بودجه دولت به درآمدهای نفتی مشکلات فراوانی را بر اقتصاد کشور تحمیل کرده است که از آن جمله می توان به عدم تعادل تراز عملیاتی بودجه، افزایش نقدینگی و تورم اشاره نمود . در حقیقت دولت می بایست برای پوشش هزینه های جاری خود ازمحل درآمدهای مالیاتی به نسبت مطلوبی از درآمدهای مالیاتی در بودجه دست یابد.
ب : کارکردهای اقتصادی مالیات ( ابزار مدیریت اقتصادی )
دومین کارکرد مالیات در اقتصاد، سیاستگذاری اقتصادی است . دولتها گاهی برای حمایت از سرمایه گذاری، تولید و اشتغال در بخش های خاص و مورد نظر از سیاست های مالیاتی نظیر کاهش نرخ های مالیاتی، برقراری معافیت ها و اعطای سایر انواع مشوق های به منظور حمایت از تولید، تخصیص منابع یا تثبیت نوسان های اقتصادی استفاده می کنند. به دلیل زمان بر بودن فرایند پیشنهاد اصلاح و تغییر قوانین مالیاتی عملاً کارکرد اقتصادی مالیات در ایران با محدودیت مواجه است . در ایران یکی از دلایل ضعیف بودن نقش مالیات در سیاستگذاری های اقتصادی، محدود بودن پایه های مالیاتی و به تبع آن مشمول مالیات نبودن بخش قابل توجهی از تولید ناخالص داخلی است. بنابراین، اثربخشی سیاستگذاریهای اقتصادی از طریق مالیات به گستردگی پایه مالیاتی، سرعت اعمال و اجرای سیاست مالیاتی که اغلب در بسیاری از کشورها از طریق بودجه های سنواتی انجام میشود بستگی داردکه ضروری است در ایران نیز مورد توجه قرار گیرد.
پ : کارکردهای اجتماعی مالیات ( بازتوزیع درآمد و ثروت در جامعه )
یکی دیگر از کارکردهای مالیات عرصه اجتماعی است که در آن دولت به منظور کاهش شکاف طبقاتی و افزایش عدالت اجتماعی از ابزارهای مالیاتی استفاده می کند. برخورد یکسان با تمام کسانی که توانایی پرداخت یکسانی دارند ( عدالت افقی) و برخورد مالیاتی متفاوت با دارندگان درآمدهای متفاوت ( عدالت عمودی ) از مهم ترین سیاست های مالیاتی در عرصه اجتماعی و بازتوزیع درآمد محسوب می شود. بررسی قوانین و مقررات مالیاتی کشورمان نشان میدهد که لازم است جنبه های عدالت مالیاتی به درستی رعایت شود.
2-1-5 روش های دریافت مالیات
روش های دریافت مالیات انواع مختلفی دارد و بنابر تعاریف رایج در هر شغل و طبقه ممکن است انواع متفاوت مالیات دریافت شود. همچنین فهم برخی اصطلاحات​​ در بحث مالیات مهم و موثر بوده و به درک شیوه های دریافت آن کمک می کند . نرخ مالیات و پایه مالیاتی این دو اصطلاح مهم است: ​
پایه مالیاتی:  در زبان ساده پایه مالیاتی یعنی چیزهایی که دارای ارزش است و می توان براساس ارزش بر آنها مالیات وضع کرد؛ مثل مالیات بر درآمد، مالیات بر خرید و فروش، مالیات بر ثروت، مالیات بر سرمایه (مالیاتی است که در ایران هنوز وجود ندارد) و… .
نرخ مالیات : یعنی میزانی از مالیات که باید وضع و اخذ شود. البته در برخی موارد مالیات محاسبه شده با مالیات اخذ شده متفاوت است. مثلا در مورد موسسه های غیرانتفاعی یا عام المنفعه، عملکرد مالی آنها به طور کامل حسابرسی شده و گزارش های مالی تائید می شود، اما به دلیل غیرانتفاعی یا عام المنفعه بودن، میزان مالیات اخذ شده صفر خواهد بود.
الف : مالیات تصاعدی:  مالیات کسانی که از درآمد بیشتری برخوردارند به صورت تصاعدی افزایش می یابد و درصد بیشتری از درآمدشان را باید به عنوان مالیات پرداخت کنند. به همین دلیل میزان مالیات هماهنگ با میزان رشد درآمد بالا می رود. در نوع تصاعدی ثروتمندان به مراتب بیشتر از فقرا مالیات می پردازند و قشرهای فقیر جامعه در بلند کردن اهرم سنگین مالیات سهم بسیار کمتری دارند.
ب : مالیات تنازلی:  عکس روش تصاعدی است؛ یعنی نظام مالیاتی کشور به گونه ای تنظیم شده که هر چه درآمد پایین تر باشد افراد باید مالیات بیشتری بپردازند و در برابر آنانی که از ثروت بیشتری برخوردارند مالیات کمتری می پردازند. روش مالیات تنازلی می تواند هم به طور مستقیم و هم به طور غیرمستقیم قابل اعمال باشد.
پ : مالیات تعادلی:  حد وسط و میانگین روش های تصاعدی و تنازلی مالیاتی است؛ یعنی درآمدهای بالا و درآمدهای پایین هر دو به طور مساوی مالیات می پردازند که البته این نوع مالیات نمی تواند روش موثری باشد؛ زیرا چگونه کسانی که از ثروت بیشتری برخوردارند مانند کسانی که درآمد کمتری دارند به طور مساوی مالیات بپردازند؟

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید